MBO-scholen zetten in op kwaliteitsverbetering - startrapportage MBO in Bedrijf

Kwalitatief goed middelbaar beroepsonderwijs is van groot belang voor de toekomst van Nederland. Dat is de reden dat het ministerie van Onderwijs de komende jaren extra geld beschikbaar stelt voor mbo-scholen die concrete plannen hebben om de onderwijskwaliteit te verhogen. Alle mbo-scholen hebben gebruikgemaakt van de mogelijkheid een kwaliteitsplan in te dienen, met daarin plannen over kwaliteitsverbetering.

Thema’s

Uit een eerste review van de kwaliteitsafspraken door MBO in Bedrijf blijkt dat de scholen serieus werk hebben gemaakt van de kwaliteitsplannen. In de plannen wordt ingezet op belangrijke thema’s als de intensivering van het taal- en rekenonderwijs, de professionalisering van medewerkers en het bestrijden van voortijdig schoolverlaten centraal. De scholen hebben de plannen zoveel mogelijk vertaald in concrete doelen. Er is de komende jaren veel extra geld beschikbaar voor de kwaliteitsverbetering in het mbo. In totaal gaat het om een bedrag dat op termijn oploopt tot € 400 miljoen per jaar. Een deel van het geld wordt verdeeld over de scholen op basis van kwantitatieve resultaten.

Enkele voorbeelden

Noorderpoort: voor iedereen een goede stage

Noorderpoort zet in zijn strategisch beleid het succes van studenten voorop. Dat succes wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ervaringen in de stage- en beroepspraktijk. In het kwaliteitsplan heeft Noorderpoort de ambitie opgenomen de tevredenheid van studenten en bedrijven over de stages flink te verhogen. Op dit moment scoort Noorderpoort met een 3,4 (op een schaal van 5 punten) gemiddeld. In het kwaliteitsplan is de ambitie geformuleerd deze tevredenheid de komende jaren te laten stijgen tot een 3,8 in 2018. Dit wil men onder andere bereiken door betere informatie over de stagemogelijkheden en meer contactmomenten tijdens de stage. Een aanvullende doelstelling is dat alle studenten van Noorderpoort, ook de zogenaamd moeilijk plaatsbare, een geschikte stageplaats krijgen. Op dit moment vormen problemen rond het vinden van een stageplek nog een belangrijke achtergrond van de voortijdige schooluitval. Het Stage Service Centrum gaat ervoor zorgen dat 100% van de studenten een stage kan volgen.

- - -

Horizon College: duidelijkheid leidt tot tevredenheid

Het ROC Horizon College (Noord Holland) zet de komende jaren extra in op het verhogen van de  deelnemerstevredenheid. Hoewel de school in allerlei rapporten goed scoort, blijft de tevredenheid van de studenten nog achter. Belangrijker dan te groeien in aantal deelnemers is het verhogen van de tevredenheid. Het Horizon College heeft daarom een duidelijk ‘stip op de horizon’ gezet: studenten moeten voor het onderwijs gemiddelde het rapportcijfer 7 geven. Uit de analyse die Horizon gemaakt heeft, komt naar voren dat deelnemers aan het onderwijs vooral behoefte hebben aan duidelijke afspraken:

- Meer duidelijkheid over zaken als programma, lesroosters, leermiddelen, toetsen en examens.

- Bejegening: studenten willen serieus genomen worden en waarderen een snelle reactie op onvrede. Het gaat niet zozeer om een  directe oplossing, maar wel om gehoord te worden.

- De rol van mentor is cruciaal: hij of zij moet goed benaderbaar zijn voor leerlingen.

- Samenwerking in het team: het is voor studenten cruciaal dat de leden van het onderwijsteam goed samenwerken. De leden van het docententeam moeten zoveel mogelijk één lijn trekken. Uit het plan: ‘Wat veel onvrede oproept is dat iemand van de ene medewerker wel iets mag en van de ander niet. De vraag die elk team zou moeten stellen is op welke punten aan deelnemers meer duidelijkheid gegeven kan worden en hoe de bejegening versterkt kan worden.’

- Dialoog met deelnemers: Horizon College wil de dialoog met de studenten via de deelnemersraad gebruiken om de verbetering van de tevredenheid goed te volgen. Daarom is de ondersteuning van de deelnemersraad uitgebreid.

Opmerkelijk is dat het begin van het schooljaar door sommigen als rommelig wordt ervaren. Dat is jammer, omdat de eerste indruk vaak bepalend is. Daarom wil het Horizon College extra inzetten op een goede start van het schooljaar.

- - -

Arcus: naar een zo hoog mogelijk diploma

Arcus (Heerlen) zet in het kwaliteitsplan sterk in op het bevorderen van studiesucces. Volgens de analyse van Arcus behalen relatief weinig studenten een diploma op het hoogste mbo-niveau, terwijl steeds duidelijker wordt dat de kans op een baan groter is naarmate het opleidingsniveau hoger is. Uit onderzoek komt duidelijk naar voren dat het met een mbo-2 diploma in de toekomst steeds lastiger zal worden een plek te vinden op de arbeidsmarkt. Arcus zet daarom de komende jaren in op het stimuleren van leerlingen om de studie op een zo hoog mogelijk niveau af te ronden.  Onderdeel daarvan is het (verder) terugdringen van voortijdige schooluitval. De school kiest er nadrukkelijk voor de verantwoordelijkheid voor het realiseren van deze doelstellingen bij de docententeams te beleggen. Zij krijgen de opdracht het studiesucces van leerlingen zo goed mogelijk te bevorderen. Het gaat dan bijvoorbeeld om meer aandacht voor de overstap vanuit het vmbo, betere begeleiding van studenten tijdens de opleiding en een betere verzuimaanpak. Ook studenten die er niet in slagen een diploma te behalen, wil Arcus niet zomaar loslaten.

Naast het bevorderen van studiesucces is de herinrichting van het techniekonderwijs een belangrijk onderdeel van het Arcus-kwaliteitsplan. In de techniekbranche dreigt spoedig een nijpend personeelstekort. Door samenwerking met andere mbo-scholen in Zuid-Limburg, maar ook met scholen uit het voortgezet onderwijs en het hbo, wil Arcus een breed aanbod van technische opleidingen in de regio in stand houden. Technische bedrijven in de regio werken mee aan de uitvoering van deze plannen, onder andere door stageplekken aan te bieden en mee te denken over de inrichting van het onderwijs.

- - -

Rijn IJssel: werken en leren verbinden

Het kwaliteitsplan van Rijn IJssel (Arnhem) zet sterk in op het stimuleren van een ondernemende houding bij de studenten. De vakman of vakvrouw van de toekomst zal in de eerste plaats creatief en flexibel moeten zijn. Hij of zij is zich bewust van de noodzaak zich voortdurend te blijven ontwikkelen. Het gaat niet alleen om het leren van een beroep, maar om ‘leren te leren’. Om dat te stimuleren kiest Rijn IJssel ervoor de beroepspraktijk zoveel mogelijk binnen de schoolmuren te krijgen. De samenwerking gaat heel ver. Het onderwijscurriculum wordt zoveel mogelijk samen met bedrijven opgesteld. Docenten gaan minimaal drie weken per jaar stage lopen bij bedrijven. Zo vroeg mogelijk in de opleiding gaan studenten al een eerste stage lopen bij bedrijven. Bedrijven krijgen ook een grotere rol bij de examinering. Op die manier worden werken en leren vanaf dag één binnen Rijn IJssel zoveel mogelijk met elkaar verbonden. Door deze nauwe samenwerking verwacht Rijn IJssel in de toekomst ook gegarandeerd te zijn van voldoende stageplaatsen. Nieuw is dat de school ook gaat werken aan alumnibeleid. De school wil studenten actief blijven volgen tijdens de loopbaan om zo de banden met het bedrijfsleven verder aan te halen.

- - -

Nova College: professionalisering docenten

Het Nova College (Haarlem) heeft de ambitie om de beste mbo-school van de Randstad te worden. Om dat te bereiken investeert de school de komende jaren extra in de professionalisering van docenten. Volgens Nova is het docententeam de dragende kracht als het gaat om het verbeteren van het onderwijs: om beter onderwijs te krijgen, zijn in de eerste plaats betere docenten nodig. Met de eigen ‘Nova-academie’ werkt de school gestructureerd aan interne scholing. Zij-instromers kunnen binnen de school hun pedagogisch-didactisch getuigschrift behalen. Via zogenaamde kenniscafé’s werkt de school ook aan informeel leren. Het Nova College gaat ervanuit dat alle medewerkers bereid zijn zich voortdurend te blijven ontwikkelen. Bij de verdere professionalisering van de medewerkers maakt het Nova college de komende jaren gebruik van het samen met drie andere mbo-scholen ontwikkelde boek Weet, denk, doe (maart 2015). Dit met behulp van de Argumentenfabriek opgestelde model helpt mbo-scholen succesvol te werken aan professionalisering van docenten en andere medewerkers.

- - -

Graafschap college: samenwerking over de grens

Het Graafschap College (Doetinchem) zet de komende jaren extra in op samenwerking over de grens. De groei van internationaal gericht beroepsonderwijs is een logisch gevolg van de globalisering van de arbeidsmarkt. Professionals op alle niveaus zullen in de toekomst steeds meer te maken krijgen met internationale contacten. Voor de bewoners van de regio Achterhoek geldt in het bijzonder dat de kansen op werk enorm toenemen als de grensbarrière met Duitsland geslecht wordt. Het Graafschap College kiest daarom bewust voor een langetermijnstrategie gericht op het opleiden in een euregionaal netwerk. Ook aan de andere zijde van de grens, in Nordrhein Westfalen en Munsterland, wordt aan deze strategie gewerkt. Het Graafschap College participeert hiertoe in diverse Euregionale projecten. Een speciaal ingericht ‘Serviceteam’ volgt internationale ontwikkelingen die betrekking hebben op beroepsonderwijs en subsidiemogelijkheden. Concreet werkt het Graafschap aan de uitbreiding van buitenlandstages en meer uitwisselingen voor studenten en docenten. De internationale oriëntatie betekent een kwaliteitsimpuls voor het onderwijs op het Graafschap College en is voor studenten en docenten een boeiende extra uitdaging.