Jongeren opleiden tot goede burgers

“Wat is belangrijker: een diploma of goede, sociale vaardigheden? Toen deze vraag tijdens een conferentie afgelopen december werd gesteld, reageerde de meerderheid met het antwoord ‘diploma’. Het is bijna een natuurlijke reflex om dat te zeggen. Maar is het ook écht zo? Ik denk van niet.

Goede burgers

In de landen om ons heen is de discussie al langer gaande: leiden we jongeren op tot beroepsbeoefenaar of om goede burgers te worden? Wat is belangrijker? In mijn ogen gaat het om het tweede. Wanneer het opleiden van goede burgers je doel is, volgt dat diploma wel. Want dan beschik je over de juiste normen en waarden om de voorwaarden te scheppen om te slagen in de maatschappij. Een goede burger hanteert goede omgangsvormen, neemt deel aan de democratie en participeert in de samenleving zonder dat daar per se financieel gewin tegenover staat. Of dat nou gaat om het ophalen van oud papier voor de sportclub of het doen van boodschappen voor de bejaarde buurvrouw. Een goede burger kan met geld omgaan en heeft een gezonde levensstijl. Simpele zaken die helaas niet vanzelfsprekend zijn.

Pleisters plakken

Ik zie drie bewegingen. Tieners worstelen met allerlei problemen. Denk aan pesten op sociale media, omgaan met schulden of drankmisbruik. Ook zijn ze veel bezig met zingeving. Waar doet het allemaal toe? Daarnaast zie ik dat de school steeds meer de enige vindplaats is waar groepen jongeren samenkomen. De verzuiling is er niet meer, de populariteit van kerken is sterk verminderd en sportverenigingen houden met moeite het hoofd boven water. Ten derde is er in de maatschappij een voorliefde voor de focus op de korte termijn ontstaan. Wat kunnen we nu verbeteren en morgen oplossen? Terwijl we beter kunnen kijken hoe we zaken kunnen voorkomen. Neem bijvoorbeeld een jongere die ontspoort. Hij belandt in het criminele circuit, heeft schulden en is op school uitgevallen. De neiging is om hem te helpen. Dat is goed, maar we moeten verder kijken: hoe zorgen we ervoor dat zijn broertjes en zusjes niet hetzelfde pad bewandelen? We plakken pleisters, maar kijken niet naar de oorzaak van de wond. Een mooi voorbeeld hiervan is het Veiligheidshuis in Almere; daar is meteen ook extra aandacht voor de thuissituatie van de leerling die verzuimt of uitvalt. Leerplicht kijkt verder dan alleen de uitvaller. Maar je ziet dat medewerkers aan die aanpak moeten wennen, want ‘daar is Leerplicht toch niet voor?’ Waarom niet? De wetten zijn vaak ruimer in te zetten dan het strakke kader waarbinnen organisaties bewegen.

School als opvoeder

Omdat de vindplaats van jongeren de school is, is de school de aangewezen plek om preventief aan de slag te gaan met het opleiden tot goede burgers. Moet de school dan ook nog opvoeden? Ik vind van wel. Als het thuis niet of te weinig gebeurt, niet op de sportclub en niet in de kerk, dan moet de school het doen. Een alternatief is er namelijk niet. Op die manier kunnen we problemen in de toekomst verminderen. We moeten kijken naar de generatie die we straks afleveren, de kinderen die nu naar de kleuterschool gaan. Hoe zorgen wij ervoor dat zij straks het stokje goed van ons overnemen? Dat moet centraal staan. Ik ben benieuwd wat jullie ervan vinden.”

Monaïm Benrida

Accountmanager Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Reactie toevoegen

U kunt hier een reactie plaatsen. Ongepaste reacties worden niet geplaatst. Uw reactie mag maximaal 2000 karakters tellen.

Uw reactie mag maximaal 2000 karakters lang zijn.

Reacties

  • Heldere tekst, Monaïm. De school is echter hoogstens aanvullend een opvoeder. In plaats van steeds zwaardere eisen te stellen aan het voortgezet onderwijs, lijkt het me minstens zo belangrijk dat vanaf de kinderopvang van 2-3-jarigen ouders door kinderopvang en basisonderwijs gewezen wordt op hun belangrijke taak als opvoeder. Basisscholen zouden nog meer dan ze nu al doen ouders stevig en duurzaam moeten betrekken bij de school:, verder dan alleen geregeld de vorderingen melden. Bijv. door hen te leren hoe ze hun kinderen kunnen helpen met huiswerk, met vaste leefgewoonten (ontbijt, op tijd naar bed, enz.) en met het goede voorbeeld, maar ook door ouders uit te nodigen voor lessen op opvoeding, politiek, onderwijs, samenleving, enz. Dat brengt ouders bij elkaar en in gesprek met elkaar en met de school. Burgerschap begint bij de ouders, de school vult aan en repareert (helaas) waar nodig.

    Van: Frank Koster | 01-02-2016, 08:36

  • Beste meneer Benrida
    Ben volkomen met u eens. Een gedeeltelijk toepasselijke opmerking van een wijze opa van mij . Hij zei eens tegen mij. De opvoeding van je kinderen begint 20 jaar voordat ze geboren zijn. Met andere worden, zorg dat je zelf in orde bent dan hoef je minder zorgen te maken om je eigen kinderen. Gezamenlijk hebben wij als maatschappij een verwording en dat is wat u aangeeft. De jongerrn tot goede burgers opleiden.

    Van: Driton | 29-01-2016, 17:51